Een digitale complottheorie rond een overleden veroordeelde
Een nieuwe plottwist rond de in 2019 overleden mensenhandelaar en kinderverkrachter Jeffrey Epstein: zijn account zou nog steeds actief zijn in het populaire online spel Fortnite. Verschillende socialemediagebruikers beweerden Epsteins gebruikersnaam te hebben gevonden in de Epstein Files, littlestjeff1, die dus nog steeds aan het gamen was. Epic Games, het bedrijf achter Fortnite, drukte de complottheorie snel de kop in. In dit verhaal zit een belangrijke les voor OSINT-onderzoekers.
Correlatie is nog geen bewijs
Het probleem in dit geval was dat amateur OSINT-onderzoekers correlatie en associatie als een hard feit aannamen. Dat kwam door de eerdergenoemde gebruikersnaam die in de Epstein Files opdook: littlestjeff1. In de bestanden die door het Amerikaanse Department of Justice zijn gepubliceerd, kwam een aantal e-mails van YouTube voor, geadresseerd aan gebruiker littlestjeff1. Ook waren er e-mails van Fortnite over afgerekende V-Bucks, de in-game currency van het schietspel. Daarbij werd echter niet vermeld wat de gebruikersnaam was van het Fortnite-account dat van Epstein zou zijn.
Hoe een aanname een eigen leven ging leiden
De aanname dat littlestjeff1 ook de gebruikersnaam van het Fortnite-acount moest zijn, ging een eigen leven leiden. Online trackers die gegevens van Fortnite-spelers doorzoekbaar maken, lieten zien dat littlestjeff1 nog steeds aan het gamen was, jaren na de dood van Epstein. Een en een is twee zal de gedachte zijn geweest, totdat Epic Games met een persverklaring kwam. De gebruikersnaam littlestjeff1 werd pas recent in gebruik genomen door een account dat daarvoor een andere gebruikersnaam bezigde. En, niet onbelangrijk, die wijziging in de gebruikersnaam kwam pas nadat de documenten in de Epstein Files met die naam erin waren gepubliceerd. Zoals op veel platformen zijn gebruikersnamen te veranderen. Epic Games wees er ook op dat de trackers van de spelersgegevens alleen actuele informatie laten zien, dus geen historische data rond gebruikersnamen.
De OSINT-les: van correlatie naar verificatie
Binnen een OSINT-onderzoek kunnen correleren en associëren best handige “tools” zijn. We komen een gebruikersnaam tegen op de ene plek en zien die vervolgens ook op een ander platform. De moeite waard om dat uit te lopen dus. Maar dit moeten we altijd staven met onderbouwende bronnen en verbanden in een OSINT-onderzoek. Dezelfde gebruikersnamen op verschillende platformen zijn niet per definitie van dezelfde persoon. Ook moeten we begrijpen wat de beperkingen zijn van de informatie die we online tegenkomen. In dit geval was het een goed idee geweest om even te checken hoe gebruikersnamen op Fortnite werken, of die aangepast kunnen worden en of we historische informatie over die gebruikersnamen kunnen vinden. Sommige socialemediagebruikers wezen er al op dat ze hun eigen Fortnite-gebruikersnaam hadden aangepast en dat over de oude niet meer zoveel te vinden was. In ons OSINT-onderzoek is het dus altijd van belang om na te gaan of de informatie die we vinden wel antwoord kan bieden op de vraag die we hebben.